Xã hội hóa việc nạo vét các cảng cá tạo điều kiện thuận lợi cho tàu thuyền ra vào tránh trú bão

Trên địa bàn tỉnh hiện có 4 cảng lớn: Cảng Đông Hải, cảng Cà Ná, cảng Mỹ Tân và cảng Ninh Chữ với năng lực phục vụ neo đậu, tránh, trú bão cho khoảng 3.500 tàu cá ở khu vực duyên hải Nam Trung Bộ. Tuy nhiên, thời gian qua các cảng này đều xảy ra tình trạng bồi lấp khiến việc tàu thuyền ra vào buôn bán, neo đậu gặp nhiều khó khăn.

Những năm gần đây, tình trạng bồi lấp tại các cảng biển diễn ra ngày càng nghiêm trọng. Trong đó, 2 cảng bị bồi lấp nặng nề là cảng Cà Ná mở rộng và cảng Đông Hải. Được biết, năm 2010 cảng Cà Ná được quan tâm đầu tư mở rộng và đưa vào sử dụng. Hàng ngày, có khoảng 100 - 200 tàu cá ra vào, nhất là thời điểm ngư trường xuất hiện cá nổi, cảng cá càng tấp nập hơn. Thế nhưng, hơn 1 năm trở lại đây, tàu thuyền cập cảng Cà Ná gặp nhiều khó khăn nên các chủ phương tiện thường chọn các cảng khác để buôn bán. Nguyên nhân là do khu vực luồng lạch ra vào cảng đang bị bồi lấp nghiêm trọng, lượng đất, cát bồi lấp ngày càng lan rộng dần về phía cửa biển. Mực nước đo được khi thủy triều đang cao ở nơi cạn nhất khoảng 1,5- 2m. Tàu thuyền có công suất trung bình và lớn không thể ra vào để buôn bán. Để vào được cảng, các tàu phải chờ thủy triều lên khiến mất nhiều thời gian, giải pháp lúc này là neo đậu ngay gần cửa biển để trung chuyển hàng hóa bằng thuyền thúng khiến chi phí tăng nên các chủ phương tiện chọn giải pháp là cập các cảng khác để giao dịch. Bà Nguyễn Thị Hiếu, người thu mua hải sản tại cảng cá Cà Ná cho biết: Trước đây việc làm ăn của bà gặp nhiều thuận lợi nhưng thời gian gần đây luồng lạch bị bồi lấp nên gần như trong năm việc làm ăn của bà luôn gặp thua lỗ vì các chủ tàu chọn cảng khác để cập bến.

Ngư dân neo đậu tàu thuyền tại Cảng Cà Ná (Thuận Nam). Ảnh: Văn Nỷ

Cảng Đông Hải cùng chung thực trạng nêu trên, đó là khu vực luồng lạch nơi ra vào cảng đang ngày càng bị lượng đất cát bồi lấp nghiêm trọng. Được biết, trước đây khu vực này nước có độ sâu từ 6-7m nhưng hiện tại khu vực ra vào cảng độ sâu chỉ còn trên 1m. Điều này khiến các chủ phương tiện hết sức lo lắng, nhất là những lúc chạy tránh bão, không có thời gian để chờ thủy triều nên nhiều khi bão sắp đến mà tàu thì bị mắc cạn, rất nguy hiểm. Ông Nguyễn Sắt, phường Đông Hải, Tp. Phan Rang-Tháp Chàm cho biết: Bây giờ đất bồi cạn quá. Cần nạo vét rộng ra để tàu bè ra vào dễ dàng hơn. Hiện nước khu vực này chỉ sâu hơn 1m mà chân vịt ghe tàu lớn dài gần 2 m thì sao vào được.

Việc luồng lạch bị bồi lấp tại cảng Đông Hải không những gây khó khăn cho việc ra vào cảng mà còn khiến các công trình phục vụ tránh trú, bão cũng không phát huy tác dụng. Trong đó, công trình ụ neo đậu tránh trú bão được thiết kế xây dựng với khả năng phục vụ cho 550 tàu cá neo đậu, với tổng vốn trên 283 tỷ đồng nhưng những năm qua vẫn chưa phát huy hết tác dụng. Theo tìm hiểu, khu vực này bị bồi lấp từ giữa luồng lạch nên khoảng cách từ khu vực tàu neo đậu đến các ụ khá xa khoảng 30m nên tàu thuyền không thể tiếp cận để neo đậu, thêm nữa luồng lạch tại khu vực này tương đối nhỏ nên việc neo đậu tại các ụ này sẽ gây cản trở lưu thông cho tàu thuyền vào khu vực cảng.

Tàu thuyền neo đậu tại cảng Đông Hải (Tp. Phan Rang - Tháp Chàm). Ảnh: Hữu Phương

Trước thực trạng trên, các cấp, ngành liên quan đã tham mưu UBND tỉnh sớm có kế hoạch tổ chức nạo vét, khơi thông luồng lạch trước mùa mưa bão. Tuy nhiên, trong điều kiện khó khăn về ngân sách nên giải pháp trước mắt là tỉnh kêu gọi xã hội hóa nạo vét để kịp thời khơi thông luồng lạch chạy tàu trước mùa mưa bão năm nay. Theo đó, doanh nghiệp sẽ được phép bán nguồn khoáng sản đất, cát tận thu từ nạo vét để hoàn vốn, đồng thời nộp thuế cho Nhà nước phù hợp đối với tình hình thực tế tại địa phương. Đồng chí Trần Quốc Nam, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết: Mùa mưa bão 2019 đang cận kề, nhưng tỉnh không thể bố trí nguồn vốn cho việc nạo vét cảng cá vì ngân sách hạn chế. Giải pháp của tỉnh là xã hội hóa để huy động nguồn lực từ bên ngoài. Qua đó, giải quyết vấn đề trước mắt là khơi thông kịp thời luồng lạch đảm bảo nơi tránh, trú bão và an toàn đối với tàu cá trước mùa mưa bão, sắp đến đây UBND tỉnh sẽ cho chủ trương để tiến hành xem xét, lựa chọn cũng như đấu giá nếu cần thiết để lựa chọn các doanh nghiệp vào nạo vét, tỉnh sẽ ưu tiên tiến hành tại cảng cá Đông Hải, cảng Cà Ná vì hiện nay 2 cảng cá này nhiều năm qua chưa nạo vét.

Việc xã hội hóa khơi thông luồng lạch tại các cảng cá là giải pháp tức thời giúp tàu thuyền ngư dân ra vào cảng, tránh trú trước mùa mưa bão. Sắp tới tỉnh cũng sẽ có kế hoạch kêu gọi các nguồn lực ngoài ngân sách để giải quyết dứt điểm tình trạng bồi lấp tại các cảng cá trên địa bàn tỉnh. Qua đó, tạo điều kiện thuận lợi cho ngư dân vươn khơi, bám biển khai thác, phát huy được thế mạnh và tiềm năng của địa phương.