Những kỳ vọng tại hội nghị thượng đỉnh G20 ở Nhật Bản

Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 14 Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) sẽ được tổ chức tại Osaka, Nhật Bản vào ngày 28 và 29-6. Đây là hội nghị quốc tế quan trọng với nhiều sự kiện nổi bật như hội nghị thượng đỉnh của Nhóm G20, các cuộc họp song phương bên lề hội nghị mà trong đó, cuộc họp được trông đợi nhất chính là cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc.

Gây dựng và tăng cường đồng thuận giữa các thành viên

Hội nghị thượng đỉnh G20 lần này diễn ra trong bối cảnh kinh tế thế giới tăng trưởng chậm với nhiều rủi ro bất trắc do cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, và xung đột thương mại Mỹ-Trung căng thẳng trở lại. Trong khi đó, hợp tác liên kết kinh tế tuy vẫn được thúc đẩy nhưng nhiều thể chế và diễn đàn đa phương gặp khó khăn. Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 tiếp tục phát triển mạnh với nhiều vấn đề đặt ra cần tăng cường hợp tác quốc tế để xử lý…

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Trước thực trạng này, với tư cách là Chủ tịch luân phiên đương nhiệm của G20 năm nay, Nhật Bản đã xác định những nội dung trọng tâm ưu tiên trên chương trình nghị sự của hội nghị này là: Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và giảm sự mất cân đối; Phát triển cơ sở hạ tầng giá trị cao và các hệ thống chăm sóc sức khoẻ chất lượng cao cho người dân; Những vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu trái đất hay rác thải nhựa ở các đại dương; Nền kinh tế số; và Những thách thức đến từ xã hội với tỷ trọng người già ngày càng cao.

Đánh giá về những nội dung trên, nhìn chung các nhà phân tích cho rằng đây đều là những nội dung quan trọng, thường được đưa ra tại các hội nghị thượng đỉnh G20 gần đây. Tuy nhiên, những mâu thuẫn trong mối quan hệ của Mỹ với Trung Quốc và Nga, những xung khắc thương mại của Mỹ với nhiều đối tác khác, và tình trạng vùng Vịnh hiện đang ngấp nghé bờ vực của đụng độ quân sự, thậm chí có cả chiến tranh, giữa Mỹ và Iran cũng như bởi nhiều vấn đề chính trị an ninh thời sự khác hiện nay, khiến người ta lo ngại Mỹ sẽ vẫn chủ ý đi lối đi riêng chứ không lựa chọn đồng hành cùng G20.

Trong G20 hiện tại, nhìn chung các thành viên tuy có lợi ích riêng nhưng về cơ bản không đi ngược với những định hướng và nguyên tắc trong tôn chỉ mục đích của nhóm. Chỉ có Mỹ với những gì đã bộc lộ từ một vài năm nay đang cho thấy những bất đồng với nhóm. Điều này khiến cho dư luận hoài nghi những mục tiêu mà hội nghị thượng đỉnh G20 lần này đặt ra khó đạt được sự đồng thuận cao.

Chính vì vậy, các nhà phân tích cho rằng, G20 cần phải vừa thuyết phục Mỹ cùng đồng hành, vừa sẵn sàng về tâm thế, bản lĩnh và định hướng hoạt động kể cả khi không có sự đồng thuận và tham gia của Mỹ. Thách thức lớn đặt ra cho G20 hiện nay là phải gây dựng và tăng cường đồng thuận giữa các thành viên, phải vừa dựa trên chủ nghĩa đa phương để hoạt động và vừa phải dùng thành tựu đạt được để củng cố và thúc đẩy chủ nghĩa đa phương.

Kỳ vọng vào cuộc gặp Mỹ - Trung bên lề G20

Nếu như tại hội nghị thượng đỉnh G20 tại Argentina vào năm 2018, hai nhà lãnh đạo Donald Trump-Tập Cận Bình đã ghi dấu ấn lớn khi đạt được một thỏa thuận “đình chiến thương mại” giúp hai nước có thêm thời gian để đàm phán nhằm tháo “ngòi nổ” chiến tranh thương mại, thì đến nay quá trình thương thảo lại bất ngờ quay trở về vạch xuất phát kể từ hồi đầu tháng 5-2019.

Khi mà hai nền kinh tế lớn nhất nhì thế giới vẫn tiếp tục cảnh bảo áp thuế lẫn nhau, khiến các chuyên gia kinh tế thương mại lo ngại đây có thể là trở ngại khó vượt đối với tăng trưởng kinh tế toàn cầu, các nhà phân tích nhận định những tranh cãi thương mại vẫn sẽ là trọng tâm chi phối hội nghị năm nay.

Theo Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), các mức thuế trả đũa lẫn nhau giữa Mỹ và Trung Quốc có thể làm giảm 0,5% GDP toàn cầu vào năm 2020, tương đương 455 tỷ USD. Trong khi đó, Báo cáo Triển vọng kinh tế toàn cầu của Ngân hàng thế giới (WB) công bố ngày 4-6 cũng đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế thế giới xuống còn 2,6% trong năm nay, giảm 0,3 điểm phần trăm so với dự báo đưa ra hồi tháng 1-2019 và cũng thấp hơn nhiều mức tăng trưởng 3% của năm 2018 do quan ngại xung đột thương mại leo thang và các nền kinh tế lớn giảm tốc mạnh.

Vì vậy, câu hỏi lớn đặt ra trước thềm hội nghị thượng đỉnh G20 lần này là liệu hai nhà lãnh đạo Mỹ-Trung có thể đảo ngược được sự xuống cấp mạnh mẽ trong quan hệ song phương kể từ khi các cuộc đàm phán thương mại bị phá vỡ vào đầu tháng 5 hay không?

Đến nay, nhiều chuyên gia kinh tế vẫn kỳ vọng một thỏa thuận Mỹ-Trung về thương mại có thể sẽ đạt được tại Osaka (Nhật Bản) lần này vì cả hai bên đều có động cơ để xoa dịu tranh chấp. Với Trung Quốc, thuế quan đang làm phức tạp việc quản lý của nước này về một nền kinh tế đang tăng trưởng chậm lại. Còn với Mỹ, Tổng thống Trump cũng đang phải đối mặt với sự biến động của thị trường chứng khoán, dữ liệu kinh tế và gia tăng sự tổn thương cho những đối tượng cốt lõi trong chiến thuật thuế quan.

Tuy nhiên, với rất nhiều vấn đề còn khúc mắc, nhiều nhà phân tích cũng cho rằng cuộc gặp ngắn ngủi bên lề Hội nghị G20 lần này có thể là không đủ để cho hai nước Mỹ-Trung đạt được thỏa thuận. Kể cả khi hai nhà lãnh đạo Mỹ-Trung có thể thống nhất tạm thời “ngừng chiến” tại hội nghị G20 lần này thì điều này cũng được nhận định là giúp trì hoãn những tác động tồi tệ nhất của sự leo thang thương mại hiện tại chứ chưa thể giải quyết được hết sự rạn nứt sâu sắc và nguy hiểm trong quan hệ Mỹ-Trung.